Pilor Darlığı ve Mide Çıkış Tıkanıklığı Nedir?

Pilor, midenin onikiparmak bağırsağına yani duodenuma açılan son bölümüdür. Bu bölgedeki geçişin daralması veya tıkanması, mide içeriğinin bağırsağa ilerlemesini güçleştirir.

“Pilor darlığı” ifadesi iki farklı klinik durum için kullanılabilir:

  • Bebeklerde görülen infantil hipertrofik pilor stenozu
  • Yetişkinlerde farklı hastalıklara bağlı gelişen mide çıkış tıkanıklığı

Bu iki durumun nedenleri, belirtileri, tanı yöntemleri ve tedavileri birbirinden farklıdır.

Yetişkinlerde Mide Çıkış Tıkanıklığı

Yetişkinlerde mide çıkışındaki daralma yalnızca pilor kasının kalınlaşmasına bağlı değildir. Midenin son bölümü, pilor veya duodenumdaki bir hastalık ya da çevredeki organlardan bası mide içeriğinin ilerlemesini engelleyebilir.

Günümüzde yetişkinlerde bu tablo genellikle “mide çıkış tıkanıklığı” olarak adlandırılır.

Yetişkinlerde nedenleri nelerdir?

İyi huylu nedenler arasında şunlar bulunur:

  • Mide veya duodenum ülserine bağlı iltihap ve skar dokusu
  • Helicobacter pylori enfeksiyonu ve ülser hastalığı
  • Steroid olmayan ağrı kesicilere bağlı ülserler
  • Yakıcı madde içilmesine bağlı darlık
  • Ameliyat sonrasında gelişen darlıklar
  • Crohn hastalığı
  • Kronik pankreatit veya pankreas çevresindeki sıvı koleksiyonları
  • Büyük polipler, bezoarlar veya nadiren yabancı cisimler

Kötü huylu nedenler arasında mide, duodenum, pankreas ve safra yolları kanserleri bulunur. Bu nedenle özellikle yetişkinlerde yeni ortaya çıkan mide çıkış tıkanıklığında kanser olasılığı mutlaka araştırılmalıdır.

Tüberküloz ve sifiliz gibi enfeksiyonlar günümüzde son derece nadir nedenlerdir.

Yetişkinlerde belirtileri nelerdir?

Mide çıkış tıkanıklığında şu belirtiler görülebilir:

  • Yemeklerden sonra dolgunluk ve şişkinlik
  • Çok az yemekle erken doyma
  • Bulantı
  • Tekrarlayan kusma
  • Saatler önce yenilmiş gıdaları içerebilen kusma
  • Mide üst bölümünde ağrı veya rahatsızlık
  • İştahsızlık
  • Kilo kaybı
  • Susuzluk, halsizlik ve idrar miktarında azalma

Belirtilerin şiddeti tıkanıklığın derecesine ve nedenine göre değişebilir.

Hangi Durumlarda Acil Değerlendirme Gerekir?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

  • Sıvı dahi alamama veya sürekli kusma
  • Kusmukta kan veya kahve telvesi görünümü
  • Yeşil renkli kusma
  • Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı
  • Belirgin karın şişliği
  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • Bayılma, sersemlik veya belirgin halsizlik
  • İdrar miktarında ciddi azalma

Yetişkinlerde Tanı Nasıl Konulur?

Tanı, hastanın öyküsü ve muayenesinin yanı sıra kan testleri, görüntüleme ve endoskopiyle konulur.

Kan testlerinde sıvı kaybı, elektrolit bozuklukları, böbrek fonksiyonları, kansızlık ve enfeksiyon bulguları değerlendirilir.

Kontrastlı bilgisayarlı tomografi:

  • Midenin genişleyip genişlemediğini,
  • Tıkanıklığın yerini,
  • Mide ve duodenum duvarındaki değişiklikleri,
  • Pankreas ve çevre dokuları,
  • Tümör veya büyümüş lenf düğümlerini

değerlendirmeye yardımcı olur.

Gastroskopiyle darlık doğrudan görülebilir ve kötü huylu bir hastalığı araştırmak amacıyla biyopsi alınabilir. Darlığın mide veya bağırsak dışından basıya bağlı olduğu düşünülüyorsa endoskopik ultrasonografi ve doku örneklemesi gerekebilir.

Baryumlu veya suda çözünen kontrastlı grafiler bazı hastalarda mide boşalmasını ve darlığın yerini değerlendirmek için kullanılabilir; ancak günümüzde tek başına yeterli tanı yöntemi değildir.

Yetişkinlerde Tedavi Nasıl Yapılır?

Tedaviye başlamadan önce kusmaya bağlı sıvı ve elektrolit kayıpları düzeltilir. Belirgin mide genişlemesi ve sürekli kusma varsa burundan mideye yerleştirilen bir tüple mide boşaltılabilir.

Kesin tedavi tıkanıklığın nedenine göre belirlenir.

Ülser ve iyi huylu darlıkların tedavisi

Ülsere bağlı tıkanıklıkta:

  • Mide asidini baskılayan ilaçlar,
  • H. pylori saptanırsa uygun eradikasyon tedavisi,
  • Ülser gelişimine katkıda bulunan steroid olmayan ağrı kesicilerin kesilmesi

gerekebilir.

Kalıcı iyi huylu darlıklarda endoskopik balon genişletme uygulanabilir. Bazı hastalarda işlemin tekrarlanması gerekebilir. Endoskopik tedavinin başarısız olduğu, darlığın tekrarladığı veya anatomik sorunun uygun olmadığı durumlarda cerrahi tedavi düşünülür.

Cerrahi yöntemin piloroplasti, midenin bir bölümünün çıkarılması veya gastrojejunostomi olması darlığın nedenine ve yerine göre belirlenir. Yetişkinlerdeki her pilor darlığı piloromiyotomiyle tedavi edilmez.

Kansere bağlı tıkanıklığın tedavisi

Tedavi; kanserin türüne, evresine, ameliyatla çıkarılabilir olup olmadığına, hastanın genel durumuna ve beklenen diğer kanser tedavilerine göre multidisipliner bir ekip tarafından planlanır.

Uygun hastalarda kanseri çıkarmaya yönelik ameliyat yapılabilir. İleri hastalıkta beslenmenin yeniden sağlanması amacıyla:

  • Endoskopik enteral stent,
  • Cerrahi gastrojejunostomi,
  • Deneyimli merkezlerde endoskopik ultrasonografi eşliğinde gastroenterostomi

gibi yöntemler değerlendirilebilir.

Tedavinin Riskleri Nelerdir?

Riskler uygulanan yönteme göre değişir. Endoskopik genişletmede kanama veya delinme; stent tedavisinde stentin kayması, tıkanması veya yeniden daralma; cerrahide ise kanama, enfeksiyon, kaçak, mide boşalmasında gecikme ve anesteziye bağlı komplikasyonlar görülebilir.

Uygun tedaviye karar verilebilmesi için darlığın nedeni kesinleştirilmeli ve hasta gastroenteroloji, genel cerrahi, radyoloji, patoloji ve gerekli durumlarda onkoloji uzmanları tarafından birlikte değerlendirilmelidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; muayene, tanı veya kişiye özel tedavi önerisinin yerini tutmaz.

Soru sor